10.5.14

Ψυχογράφημα

Προβαίνω σε ένα ψυχογράφημα. (Πρόκειται για την αρχική υπόθεση μίας φανταστικής πειραματικής έρευνας που δε θα υλοποιηθεί).

Αυτή η περίοδος στην επίπεδη παραμυθοχώρα βρίθει εθνικών εορτών. Πρώτα είχαμε τα γενέθλια του βασιλιά. Ύστερα είχαμε την επέτειο της απελευθέρωσης. Στα γενέθλια, ξεχυθήκαμε στους δρόμους, από την κορφή ως τα νύχια πορτοκαλί (το χρώμα του στέμματος) πίνοντας μέχρι να γυρίσει η μέρα. Στην απελευθέρωση, αμοληθήκαμε σε ένα πάρκο, δίχως χρωματική ομοιομορφία, πίνοντας μέχρι τη λήξη του πανηγυρικού DJ set.
Μα δεν είμασταν μόνο εμείς, οι ξένοι, που γιορτάσαμε ξέφρενα. Όταν ρώτησα το ντόπιο πληθυσμό τι πρέπει να κάνω αυτές τις δύο μέρες για να είμαι μέσα στο πνεύμα, έμαθα ότι αυτό που πάντα κάνουν εκείνοι, οι φίλοι και οι συγγενείς τους, είναι να να πίνουν και να χορεύουν. Αυτές, μου είπαν, είναι οι αργίες που μπορείς, που οφείλεις, να απαλλαγείς από την αυστηρή πειθαρχία, και να το κάψεις. Κανένας δεν ανέφερε τη σημασία των ημερών ως μέσα υπενθύμισης του παρόντος και του παρελθόντος. Κανένας δε μίλησε για το βασιλιά ή για τους σιχαμένους Duitsers.
Πηγαίνοντας στο πάρκο για το Bevrijdingsfestival (τι ειρωνία, το ''φεστιβάλ της απελευθέρωσης'') είδαμε ένα τανκ. Αναρωτιόμασταν περί τίνος πρόκειται. "It's like, let's commemorate the date by repeating what happened", γέλασε ένας Άγγλος φίλος μου. Κι όμως, προερχόμενη από έναν τόπο όπου έτσι -ή κάπως έτσι- γιορτάζονται οι εθνικές επέτειοι, θα έβρισκα τα τανκ πιο λογικά από τους DJ και τις παρελάσεις πιο λογικές από τα πάρτι. Το λέμε -εμείς, και άλλοι τόσοι καλύτερα από εμάς- καιρό τώρα ότι στην Ελλάδα έχουμε μίας μορφής δικτατορία. Μα δεν είναι οι προσωπικές μου προσλαμβάνουσες που με έκαναν να απορήσω. Ήταν οι ζωές των άλλων που με ξένισαν. Δηλαδή, η διακριτή και διατυμπανισμένη έλλειψη εθνικού αισθήματος που διακατέχει τους υπηκόους της παραμυθοχώρας. (Βέβαια οι παρελάσεις δεν υποδηλώνουν την ύπαρξη εθνικού αισθήματος. Σίγουρα όμως υποκρίνονται ότι τη δηλώνουν).
Περνώ κάθε μέρα από το πάρκο της βασίλισσας Wilhelmina. Κρυμμένο πίσω από μία συστάδα περιποιημένων θάμνων βρίσκεται το άγαλμά της. Μου πήρε πέντε μήνες να καταλάβω ότι πρόκεται για το άγαλμα της βασίλισσας και όχι της Μητέρας του Άγνωστου Στρατιώτη, με το χοντρό της παλτό και το τσεμπέρι. Στα αστεία, ανέφερα την παρεξήγησή μου στους Ολλανδούς μου φίλους που με κοίταξαν με έκπληξη: "Χα-χα, όντως! Γι'αυτό το λένε Wilhelminapark! Δεν είχα ιδέα". Σκεφτείτε, στη Θεσσαλονίκη, ο Μέγας Αλέξανδρος ατενίζει το πέλαγο πάνω στο Βουκεφάλα!
Συζητώντας με τη Δομ, είπαμε ότι συχνά η φαινομενική έλλειψη εθνικού αισθήματος καλύπτει έναν αυστηρό (κάποτε βίαιο) εθνικισμό, κι ότι η αδιαφορία που παρατηρούμε είναι τελικά μία πρόσοψη. Όμως δεν πιστεύω ότι κοιτώ μία πρόσοψη εθνικισμού, αλλά κάτι διαφορετικό. Σε μία χώρα που έχει ανοιχτά μάτια, που πουλάει ακριβά τις ιδέες και τον ιδεαλισμό, σε μία χώρα όπου οι άνθρωποι δουλεύουν με πρόγραμμα κι όπου χρόνος διαμοιράζεται με αποτελεσματικότητα, μου φαίνεται ότι, πραγματικά, οι άνθρωποι δε χρειάζονται το έθνος να τους κουρδίσει: κουρδίζονται μόνοι τους. Δηλαδή, η ψευδαίσθηση της ομοιογένειας που μπορεί να δημιουργήσει η πίστη σε μία ιδεατή κοινή ταυτότητα όπως το έθνος, έχει καταρριφθεί. Η κατάρριψη, καθώς και το αυτοκούρδισμα, δημιουργούν μία διαφορετική ομοιογένεια. Αναδύεται η ομοιότητα των ανθρώπων, όχι ως μελών του ξεπερασμένου 'έθνους', αλλά ως προϊόντων, πωλητών και ιδιοκτητών μίας - προσωπικής και συλλογικής - ελεύθερης αγοράς. Δείτε, πάλι ένα βήμα μπροστά, αυτοί οι Ολλανδοί! (Μα, ας κρατάμε και μία πισινή).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου